Người ta hay khoe thành công. Hôm nay tôi kể chuyện thất bại — thất bại lớn nhất đời làm nghề của tôi: năm 2018, tôi mất chức ở chính công ty mình gắn bó từ năm 2001.
Mười bảy năm đi lên, một lần ngã xuống
Tôi vào Công ty Hóa chất Quảng Ngãi năm 2001, làm nhân viên. Đi từng đại lý, khiêng từng bao phân, nghe từng lời than của chủ quầy. Mười mấy năm, tôi đi qua đủ vị trí, hiểu từng cái máy trong xưởng, thuộc tên từng đại lý lớn, rồi mới lên tới vị trí quản lý.
Năm 2018, vì quy định trong điều lệ công ty, tôi phải rời vị trí. Không sai phạm, không tranh chấp — chỉ là điều lệ. Nhưng nói thật với bạn: cảm giác thì chẳng nhẹ nhàng như câu chữ. Người ta thường giấu những đoạn như vậy trong tiểu sử. Tôi thì không — vì chính đoạn đó dạy tôi nhiều hơn mười mấy năm suôn sẻ cộng lại.
Một năm ngồi ngoài — món quà đắt nhất đời tôi
Mất chức ở tuổi đó, cay lắm. Nhưng một năm ngồi ngoài cho tôi thứ mà hai mươi năm bận rộn không cho: thời gian nhìn lại chính mình. Tôi đi gặp lại những đại lý cũ — với tư cách một người bạn, không còn danh thiếp. Lạ thay, không còn chức, người ta lại nói thật với mình hơn. Tôi nghe được những điều mà cả chục năm làm lãnh đạo tôi không nghe thấy.
Ba bài học tôi mang về từ một năm đó:
1. Uy tín không nằm ở cái ghế. Ghế có thể mất sau một cuộc họp. Chữ tín với con người — anh em trong xưởng, đại lý ngoài thị trường — mới là thứ đi theo mình cả đời. May cho tôi, thứ đó tôi chưa đánh mất.
2. Lắng nghe thật sự, không phải nghe để đối đáp. Trước kia tôi nghe để tìm chỗ phản biện. Giờ tôi tập nghe để hiểu người ta đang lo cái gì. Chỉ đổi một thói quen đó, mọi mối quan hệ đổi theo.
3. Doanh nghiệp là con người, không phải cái máy. Máy hỏng thì thay. Người tổn thương thì phải chữa — bằng sự công bằng, bằng việc người đứng đầu dám nhận sai trước.
Quay lại — không phải để đòi lại, mà để làm khác đi
Khi anh em và cổ đông gọi tôi quay lại và tin giao vị trí Chủ tịch, tôi nhận — với một điều kiện tự đặt cho mình: làm khác trước. Bây giờ ở QUACHEMCO, chúng tôi vận hành bằng những nguyên tắc rất đơn giản: nói thật với nhau, làm đúng ngay từ đầu, và người đứng đầu phải là người dễ gặp nhất công ty. Số di động của tôi nằm công khai trên website — đại lý nào cần, gọi thẳng.
Nếu bạn đang ở đáy của sự nghiệp, tôi chỉ muốn nói: cái đáy là nơi duy nhất người ta chịu nhìn xuống gốc rễ của mình. Đừng phí một cuộc khủng hoảng tốt. Tôi đã mất một cái chức và tìm lại được một cách sống — tính ra, lời.